Reklama

Wspólne świętowanie w Rokitnie

2018-05-23 10:54

Kamil Krasowski
Edycja zielonogórsko-gorzowska 21/2018, str. IV

Ks. Adrian Put
17 czerwca odbędą się główne uroczystości ku czci Najświętszej Maryi Panny z Rokitna

W ubiegłym roku 18 czerwca po raz pierwszy obchodziliśmy historyczny odpust ku czci Najświętszej Maryi Panny z Rokitna. Jak pamiętamy, wcześniej był on obchodzony 15 sierpnia w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, jednak data ta z racji rangi liturgicznej przesłaniała święto Patronki naszej diecezji. Na prośbę bp. Tadeusza Lityńskiego watykańska Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów ustanowiła nową datę uroczystości Patronki diecezji właśnie na 18 czerwca

Sama data nie jest przypadkowa. Tego dnia bowiem w 1989 r. został ukoronowany Cudowny Obraz Matki Bożej Cierpliwie Słuchającej, której koronę poświęcił w Rzymie dziś już św. Jan Paweł II.

Tegoroczny odpust zapowiada się równie uroczyście, co ubiegłoroczny. Obchody rozpoczną się już 11 czerwca i potrwają do niedzieli 17 czerwca, na którą zaplanowano centralną uroczystość.

Pielgrzymki środowiskowe

Od 11 do 14 czerwca nasze diecezjalne sanktuarium w Rokitnie nawiedzą przedstawiciele różnych grup i środowisk. Pierwszego dnia obchodów na rokitniańskie wzgórze przybędą zakrystianie i organiści. Drugiego dnia będą to uczniowie i nauczyciele szkół wojskowych. Trzeciego dnia do Matki Bożej Cierpliwie Słuchającej przedstawionej w Cudownym Obrazie pielgrzymować będą chorzy, niepełnosprawni oraz przedstawiciele służby zdrowia. 14 czerwca do sanktuarium przybędą leśnicy. W tych dniach nastąpi tu powitanie poszczególnych grup pielgrzymów oraz odsłonięcie Cudownego Obrazu. Okolicznościową katechezę wygłosi ks. dr Grzegorz Cyran z Instytutu bp. Wilhelma Pluty w Gorzowie. Każdego dnia głównym punktem programu będzie Eucharystia pod przewodnictwem biskupa. Po południu zaplanowano czas na posiłek i spotkanie z duszpasterzem danej grupy czy środowiska. Na zakończenie pielgrzymi odmówią Akt Zawierzenia Matce Bożej Rokitniańskiej.

Reklama

Do wyższych rzeczy

Jednym z elementów uroczystości odpustowych będą Diecezjalne Dni Młodzieży. Spotkanie rozpocznie się Eucharystią w piątek wieczorem 15 czerwca. Będzie też czas na adorację Najświętszego Sakramentu i Apel Maryjny. Pierwszy dzień skierowany jest głównie do liderów grup, ruchów i stowarzyszeń młodzieżowych. – Dni Młodzieży są naszą diecezjalną inicjatywą. Chcemy zgromadzić młodzież zaangażowaną w różnych ruchach, stowarzyszeniach, ale również tę przygotowującą się do bierzmowania oraz tę, która już przyjęła ten sakrament, jako dziękczynienie w Rokitnie. Zapraszamy wszystkich młodych z diecezji chętnych do tego, żeby być razem, modlić się, ale też integrować i przeżyć coś ciekawego – mówi ks. Łukasz Malec, diecezjalny duszpasterz dzieci i młodzieży. Tegorocznym DDM towarzyszyć będzie hasło: „Do wyższych rzeczy”, związane z obchodzonym w Kościele w Polsce Rokiem św. Stanisława Kostki, w 450. rocznicę śmierci tego młodego jezuity, patrona młodzieży. – Chcemy to hasło pokazywać w trzech odsłonach. Po pierwsze, my sami jesteśmy stworzeni do wyższych rzeczy. Chodzi tu o rozwój osobisty, pasje, talenty i motywacje do działania. Po drugie, chcemy wskazywać na naszą Ojczyznę z racji stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości. O tę niepodległość walczyli także ludzie młodzi, bardzo często rówieśnicy tych, którzy przyjeżdżają na Dni Młodych, więc chcemy też ukazywać motyw Ojczyzny jako tej jednej z wyższych rzeczy, dla której warto żyć. W kolejnej odsłonie będziemy natomiast wskazywać na Pana Boga jako najwyższą wartość w życiu człowieka. Chcemy Go odkrywać i pokazywać młodym ludziom na różne sposoby – wyjaśnia ks. Łukasz.

Ja, Ojczyzna, Bóg

Główna część DDM będzie się odbywać na rokitniańskich błoniach. Rozpocznie się 16 czerwca w sobotnie popołudnie i potrwa do wieczora. Na ten dzień zaproszona jest młodzież z całej diecezji. Spotkanie rozpoczną warsztaty, animacje i modlitwa prowadzone w trzech wspomnianych odsłonach, czyli Ja, Ojczyzna i Bóg, nawiązujące do hasła DDM. Ten pierwszy blok, tj. animacje i świadectwa, poprowadzi raper Michał Bukowski „PAX” i didżej „Dugi”. Głównym punktem tego dnia będzie Eucharystia pod przewodnictwem biskupa diecezjalnego Tadeusza Lityńskiego. Spotkanie młodzieży zakończy koncert finałowy w wykonaniu zespołu niemaGOtu. – Zapraszamy młodzież, kapłanów, siostry zakonne, katechetów ze swoimi uczniami. Chciałbym, żeby w Roku św. Stanisława Kostki nasze Diecezjalne Dni Młodzieży były wydarzeniem, które będzie łączyć młodzież zaangażowaną w różnych środowiskach i żeby to było takie nasze wspólne święto. Będę prosił dekanalnych duszpasterzy młodzieży, żeby w każdym dekanacie zatroszczyli się o to, żeby młodzież, która będzie chętna do wyjazdu, mogła zebrać u nich potrzebne informacje, zapisać się i przyjechać z nimi do Rokitna. Zawsze także można spojrzeć na Facebook’a Centrum DDM i wysłać swoje zapytanie – zachęca ks. Malec.

Główne obchody

Centralna uroczystość odbędzie się w niedzielę 17 czerwca. Tego dnia w sanktuarium Matki Bożej Cierpliwie Słuchającej w Rokitnie przeżywać będziemy wyjątkowe uroczystości: dziękczynienie za Niepodległość Polski, Diecezjalną Pielgrzymkę Rodzin oraz jubileusz 60-lecia święceń kapłańskich pochodzącego z diecezji zielonogórsko-gorzowskiej bp. Antoniego Stankiewicza, emerytowanego dziekana Roty Rzymskiej z Rzymu, i bp. Pawła Sochy. Dzień odpustu rozpoczną Eucharystia, a po niej Godzinki ku czci Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Tego dnia kapłani będą posługiwać w konfesjonałach, a zatem ci, którzy nie zdążą wcześniej tego uczynić, będą mogli skorzystać ze spowiedzi św. Głównym punktem uroczystości będzie Eucharystia pod przewodnictwem bp. Stankiewicza z homilią bp. Sochy. Obchody zakończy koncert patriotyczny w wykonaniu Orkiestry Wojskowej z Żagania.

Tagi:
Matka Boża odpust

Odpust Świętej Rodziny na Kalwarii w Praszce

2019-01-04 10:18

Tadeusz Bysina

Jednym z ważniejszych dni przeżywanych w ciągu roku przez wiernych na Kalwarii w Praszce jest uroczystość odpustowa ku czci Świętej Rodziny, obchodzona zwykle w pierwszą niedzielę po Bożym Narodzeniu. 30 grudnia 2018 r. od godzin rannych zaczęli przybywać tu pielgrzymi. Punktem kulminacyjnym była Suma odpustowa, której przewodniczył JE ks. prał. prof. Krzysztof Nykiel, regens Penitencjarii Apostolskiej z Watykanu. Sprawował ją w otoczeniu przedstawicieli kolegiackiej kapituły wieluńskiej przy kolegiacie Bożego Ciała i sanktuarium Najświętszej Maryi Panny Pocieszenia w Wieluniu. W kościele Świętej Rodziny na Kalwarii w Praszce nie zabrakło przedstawicieli wspólnot działających przy sanktuarium. Każdy na swój sposób włączył się w przebieg liturgii odpustowej.

Fotofax
Fotofax

Po rozpoczęciu Eucharystii przybyłych gości powitał proboszcz i kustosz sanktuarium ks. prał. Stanisław Gasiński, podkreślając, iż przybywających na Kalwarię w Praszce jeszcze przed kościołem Świętej Rodziny zawsze wita św. Józef w figurze znajdującej się przed jego Domem. – Jest on patronem na nasze czasy, jak to proroczo napisał św. Jana Paweł II w adhortacji apostolskiej „Redemptoris custos”. Rzeczywiście, dzisiejsze czasy są coraz trudniejsze. Następuje zmasowany atak na Kościół, na wartości chrześcijańskie, również w naszej Ojczyźnie. Jakże aktualna jest modlitwa do św. Józefa autorstwa papieża Leona XII – podkreślił kustosz Kalwarii w Praszce: – Oddal od nas, ukochany Ojcze, wszelką zarazę błędu i zepsucia, przybądź nam łaskawie z niebiańską pomocą w walce z mocami ciemności, a jak niegdyś uratowałeś Dziecię Jezus od oczywistej zguby, tak dziś broń Święty Kościół Boży od wrogich zasadzek i klęski wszelakiej. Następnie ks. prałat powitał kapłanów oraz poczty sztandarowe Kalwaryjskiego Bractwa Męki Pańskiej i Ochotniczej Straży Pożarnej z Praszki.

Podczas homilii ks. prał. Nykiel powiedział z kolei: – Najczcigodniejszy ks. prał. Stanisławie, kustoszu tegoż sanktuarium, w którym dzięki twojej petycji, popartej przez pasterza umiłowanego Kościoła częstochowskiego, Brama Miłosierdzia w dalszym ciągu jest otwarta, gdzie każdy w duchu pielgrzymim, miłujący Boga, może przyjść, uklęknąć, pomodlić się i uzyskać dar odpustu papieskiego. Zgładzić nawet karę doczesną za grzechy odpuszczone co do winy w sakramencie pokuty i pojednania. (...) Przybywamy dziś na Kalwarię w Praszce, gdzie czczona jest Święta Rodzina z Nazaretu: Maryja i Józef z Dzieciątkiem Jezus. Ten Boży Syn pragnie ciągle na nowo błogosławić każdej naszej polskiej rodzinie. (...) Od ponad 25 lat pracuję w Stolicy Apostolskiej – wcześniej dla św. Jana Pawła II, później dla papieża Benedykta XVI, a teraz dla Ojca Świętego Franciszka – i przez cały ten czas moja mama, mój tato nie przestali być dla mnie rodzicami. Często się słyszy: przecież ksiądz nie ma żony, dzieci, co będzie mówił o rodzinie. Ale ksiądz też był małym dzieckiem, tak jak Dzieciątko Boże. Przyszedł na świat dzięki miłości jego rodziców, też wzrastał w łasce Boga i u ludzi. Miał swoje wzloty i upadki, jak każdy człowiek.

Mógł być dokuczliwy, ale mógł być też i kochany. Z tej właśnie racji może i winien mówić, że rodzice mogą się naprawdę kochać i szanować, że mogą przeżyć całe życie pomimo różnych trudności. I to pierwszy powód, dla którego dzisiaj tutaj przybyliśmy, o czym na początku Mszy powiedział św. ks. prał. Stanisław, że przyszliśmy podziękować dobremu i miłosiernemu Bogu, wpatrując się we wzór Świętej Rodziny. Podziękować za nasze rodziny, które stanowią też tę wspólnotę parafialną. Ale drugi powód to jest ten, abyśmy się wspólnie zastanowili nad zagrożeniami, które czyhają na każdą rodzinę na świecie. Także nie jest wyłączona od tych trudności, niebezpieczeństw nasza polska rodzina, nasza Ojczyzna, Rodzina rodzin. (...) Papież Franciszek w adhortacji apostolskiej „Gaudete et Exsultate”, która mówi o podstawowym naszym powołaniu, powołaniu do świętości, zwraca również uwagę na niebezpieczeństwa, które zagrażają naszym rodzinom. Przestrzega przed powiedzeniem przez człowieka: Pan Bóg, Jego Ewangelia, Chrystus, Kościół są mi niepotrzebne, sam sobie poukładam życie według mojej wizji i osiągnę sukces, nawet kosztem niszczenia godności drugich ludzi, depcząc ich godność, tożsamość. Bez Boga – pamiętacie, co zawsze mówiliśmy – ani do proga. Jeśli Bóg z nami, to wszystko mogę. „Bez Boga ani do proga”. Życie jest tylko jedno, jak mówił Prymas Tysiąclecia kard. Stefan Wyszyński, i musi być przeżyte godnie, po Bożemu, bo drugi raz już nie będziemy mieli tej możliwości.

Na zakończenie dorocznego odpustu ku czci Świętej Rodziny na Kalwarii w Praszce słowa podziękowania do wszystkich zebranych w kościele Świętej Rodziny skierował ks. kustosz, mówiąc m.in.: – Dzięki niech będą Bogu, że zechciał dokonać dzieła zbawienia, angażując w to rodzinę ludzką, uświęcając ją w ten sposób i ukazując jej wielką wartość. Po Bogu, który nas tu zgromadził, naszą wdzięczność wyrażamy wobec JE ks. prał. Krzysztofa Nykiela, regensa Penitencjarii Apostolskiej z Watykanu, tak szczególnego współpracownika Ojca Świętego Franciszka. Dziękujemy za roczny dar odpustu zupełnego na prawach papieskich dla Kalwarii w Praszce. Posługa Ekscelencji wpisuje się w historię naszej parafii, sanktuarium i naszego miasta. Pierwszy raz bowiem w historii naszego miasta Sumie odpustowej przewodniczy tak bliski współpracownik Ojca Świętego.

Jesteśmy wdzięczni Ekscelencji za dar obecności pośród nas. Następni ks. prał. Stanisław Gasiński wspólnie z wikariuszem ks. Pawłem Góreckim na ręce ks. prał. Mariana Stochniałka, ojca duchownego dekanatu praszkowskiego, i ks. dziekana Mieczysława Papiernika złożył podziękowanie wszystkim przybyłym kapłanom. Słowa serdecznego podziękowania zostały skierowane także do Kalwaryjskiego Bractwa Męki Pańskiej i braci strażaków, asysty, scholi sanktuaryjnej, służby kościelnej i ołtarza i wszystkich zaangażowanych w przebieg uroczystości, a także do pielgrzymów i miejscowych parafian na czele z parami obchodzącymi jubileusze małżeństwa. Słowo na rozesłanie skierował jeszcze raz do licznie zebranych regens papieski: – Kochani moi, bardzo głębokie i szczere uczucie wdzięczności towarzyszy dzisiaj mojemu sercu. Można powiedzieć, że na zakończenie 2018 r. miałem łaskę, by dwukrotnie przybyć do tego świętego miejsca. By uklęknąć w pokorze, pomodlić się i zawierzyć moją osobę, posługę i wszystkich, których Pan Bóg stawia na mojej drodze. Tak więc każdy i każda z was jesteście od tej pory częścią mojego życia począwszy od ks. prał. Stanisława. Mówię te słowa od Chrystusowego ołtarza, z całą odpowiedzialnością przed Bogiem, noszę i będę was nosił w swoim sercu. Ale tak jak to często papież Franciszek powtarza i prosi na zakończenie każdej audiencji, każdego spotkania z wiernymi: per favore pregate per me! Proszę was, módlcie się za mnie. Ja was zapewniam o mojej kapłańskiej, przyjacielskiej modlitwie.

Fotofax

Tutaj jest miejsce, gdzie człowiek może w sposób szczególny zwrócić swoje oczy ku Matce Najświętszej, czczonej jako Matka Boża Zawierzenia. Zawierzmy swoje dziś i swoje jutro Jej matczynej opiece, a Ona doprowadzi nas zawsze do swojego Syna. Zawsze nam będzie przypominać jak biesiadnikom na weselu w Kanie Galilejskiej: „Zróbcie wszystko, cokolwiek wam powie”. Jadąc tutaj, rozmawiałem z moimi rodzicami i oni tak cicho powiedzieli: synu drogi, gdyby tak wszyscy wierni chcieli się słuchać Kościoła, nie dlatego, że ty jesteś księdzem, ale że Kościół jest Chrystusowy, ten świat byłby lepszy, ludzie by bardziej się kochali i szanowali. Proszę was zatem, zróbmy wszystko, aby świat naszego codziennego rodzinnego domu był lepszy.

Na Boże błogosławieństwo zawsze możemy liczyć, nawet gdybyśmy mieli wątpliwości, to Maryja zawsze wyprosi cud przemiany w naszym życiu, który będzie samym dobrem i samym błogosławieństwa. Już za chwilę Nowy Rok, niech to będzie rok obfity w Boże błogosławieństwo i łaskę. Niech to będzie rok naprawdę dobry i cudowny. Niech to będzie rok, w czasie którego możemy dzielić się miłością i tę miłość od innych otrzymywać. Niech to będzie kolejny rok budowania Bożego królestwa tutaj, na ziemi. Szczęść Boże na dziś i na jutro.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Akcja dom

Petycja w obronie polskiego konsula w Norwegii

2019-01-22 18:58

Artur Kubik, Przewodniczący Solidaritet Norge, Adw. Jerzy Kwaśniewski, Prezes Instytutu Ordo Iuris

Prezes Ordo Iuris i przewodniczący Solidaritet Norge wspólnie uruchomili petycję do szefa polskiej dyplomacji min. Jacka Czaputowicza w obronie polskiego konsula w Oslo dr. Sławomira Kowalskiego.

MSZ

Treść wspólnego oświadczenia:

MSZ w Oslo potwierdził szokujące doniesienia polskich i norweskich mediów o żądaniu wycofania z placówki Konsula RP Sławomira Kowalskiego, znanego z pomocy wielu Polakom w Norwegii. Stanowisko władz norweskich oburzyło norweską Polonię oraz tych wszystkich, którzy swoją pracą wspierali starania Konsula o poprawę losu rodaków i ich rodzin na emigracji.

Próba usunięcia Sławomira Kowalskiego z funkcji Konsula RP to cios w polskie rodziny mieszkające w Norwegii. Polski dyplomata traktuje swoją służbę jako prawdziwe powołanie. Jego zaangażowanie w obronie polskich dzieci oraz godności polskiej rodziny za granicą doceniane było ponad podziałami politycznymi. Skierowany na placówkę w Oslo jeszcze przez Radosława Sikorskiego, odebrał w 2016 roku od nowego rządu nagrodę MSZ im. Andrzeja Kremera „Konsul Roku”

Konsul Kowalski od lat niezwykle skutecznie występuje w obronie polskich rodzin, w szczególności tych prześladowanych przez Urząd Barnevernet, co do którego wspólnota międzynarodowa – Rada Europy i trybunał w Strasburgu – sformułowała zarzut naruszania praw człowieka. Jego działania pozostają w zgodzie z polskimi interesami jak i z krajowym i międzynarodowym prawem konsularnym. Prawo konsularne wprost stanowi, że „zadaniem konsula Rzeczypospolitej Polskiej jest ochrona interesów Rzeczypospolitej Polskiej i jej obywateli za granica” (art. 1 ustawy Prawo konsularne oraz art. 5 lit. a) Konwencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych). W szczególności polski konsul zobowiązany jest do udzielenia pomocy i opieki polskim obywatelom, w tym do ochrony małoletnich (art. 5 lit. h) Konwencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych).

Norweskie władze wydają się nie pamiętać nagłośnionej w Polsce sytuacji z ubiegłego roku, kiedy to norwescy policjanci użyli wobec konsula siły. Został on wypchnięty z lokalu, w którym znajdował się polski obywatel – dziecko odebrane rodzicom przez Barnevernet, którego prawo do kontaktu z polskim konsulem zostało w ten sposób naruszone. Rozumiemy zatem, że skuteczna i zdecydowana działalność konsula Sławomira Kowalskiego jest dla niektórych urzędników w Norwegii niewygodna. Nie może to jednak nigdy stać się przyczyną ingerencji władz norweskich w suwerenne decyzje władz polskich.

Z całą pewnością nie są to przesłanki do tego, by żądać jego usunięcia z kraju. Choć rzecznik norweskiego MSZ przyznał, że konsul Kowalski nie ma obowiązku opuszczenia placówki w Oslo, to, pomimo tego, Norwegowie naciskają, żeby polski dyplomata został odsunięty od pełnionych obowiązków.

Dlatego w tej trudnej sytuacji, w imieniu związku zawodowego Solidaritet Norge i Instytutu Ordo Iuris, bardzo prosimy o podpisanie petycji do polskiego MSZ z apelem, aby – doceniając dotychczasową pracę Sławomira Kowalskiego – nie odwoływać tego wspaniałego człowieka z urzędu Konsula RP w Oslo. Chcemy, by mógł dalej służyć Polakom na obczyźnie.

Państwa głos jest bardzo ważny, bo wciąż istnieje szansa na pomyślne rozpatrzenie tej sprawy!

Petycję można podpisać tu

CZYTAJ DALEJ

Reklama

ŚDM w Panamie: nawrócenie ekologiczne w praktyce

2019-01-23 17:29

vaticannews / Panama (KAI)

Pięć postulatów dotyczących troski o naszą planetę - wspólny dom - znajduje się w odezwie skierowanej z okazji Światowych Dni Młodzieży do przywódców politycznych oraz odpowiedzialnych za różne światowe instytucje. Zostały one sformułowane na zakończenie kongresu pod hasłem: „Nawrócenie ekologiczne w praktyce”, który odbył się w tych dniach w Panamie.

geralt/pixabay.com

Młodzi wskazują na potrzebę osiągnięcia poziomu 100 proc. energii odnawialnej oraz redukcję gazów cieplarnianych do poziomu 1,5 procenta, jak postulowało porozumienie z Paryża z 2015 r. Następnie odnoszą się do problemu migracji i wzywają do podjęcia konkretnych działań w duchu ustaleń Paktu Globalnego dotyczącego migracji.

Jednym z punktów jest także potrzeba takiego zaangażowania, aby do 2030 r. zachować przynajmniej 30 proc. ekosystemów planety, ze szczególnym uwzględnieniem ludów tubylczych, które żyją w regionach najbardziej bogatej biosfery. Postulują, aby w tym okresie zapewniono też powszechny dostęp do wody pitnej.

Młodzi wzywają także do ochrony płuc planety, którymi jest Puszcza Amazońska. Pojawia się także punkt dotyczący ekonomii w duchu integralnego rozwoju przełamującego współczesny mit ciągłego materialnego postępu oraz paradygmat nieograniczonego wzrostu. Proszą biskupów i odpowiedzialnych za Kościół o wdrożenie zaleceń z encykliki „Laudato si”.

Dokument zachęca do poważnego podjęcia tematu nawrócenia ekologicznego poprzez programy edukacyjne oraz formacyjne na wszystkich poziomach, a także realizację różnych inicjatyw podkreślających wymiar ekologiczny wiary, także poprzez obchodzenie Dnia dla stworzenia. Potrzebne jest systematyczne zaangażowanie u samych podstaw. Ważne pozostaje także nawrócenie w zakresie stylu życia, aby był pełen prostoty i umiaru.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem